6 Лістапада

Высокі ціск у падлеткаў. Прыкмета артэрыяльнай гіпертэнзіі альбо «прымета» пераходнага ўзросту?

Плануй свядома
54 0 40
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A
Змест:

Павышаны артэрыяльны ціск – праблема не толькі людзей «ва ўзросце». Па словах спецыялістаў, першыя «скачкі» лічбаў на танометры ў дзяцей могуць адзначацца ўжо ў пубертатным перыядзе, падчас палавога паспявання. Разам з тым, не заўсёды высокі ціск у падлеткаў – першая прыкмета будучай артэрыяльнай гіпертэнзіі.

Здаровыя людзі паспрабавалі разабрацца ў тым, якія сімптомы павышанага ціску ў дзяцей нельга пакідаць без увагі, у чым прычына высокіх лічбаў на танометры ў школьнікаў і ці можна гэтага пазбегнуць. З такімі пытаннямі мы звярнуліся да Ірыны Чыжэўскай.

 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя, загадчыца кафедры педыятрыі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт

Сем прычын павышанага ціску ў падлеткаў

Небяспека павышанага артэрыяльнага ціску ў тым, што чалавек яго можа не адчуваць. Самаадчуванне – як і раней, а лічбы на танометры «зашкальваюць». Калі казаць пра дарослых, то высокі ціск правакуюць і шкодныя звычкі, і ўжо «заробленыя» хранічныя захворванні, дзесьці безадказнае стаўленне да свайго здароўя (пройдзе само), пастаяннае недасыпанне і стрэс. Чаму ж у дзяцей ужо ў 13-14 гадоў «скача» ціск? Прычын гэтаму шмат.

Па-першае, гэта можа быць банальнае ператамленне. Рытм жыцця практычна кожнага школьніка даволі насычаны. Секцыі, гурткі, дадатковыя заняткі, урокі і рэпетытары - усё трэба паспець. Часу на паўнавартасны адпачынак зусім не застаецца.

Па-другое, высокі артэрыяльны ціск у падлеткаў звязаны з працэсамі іх росту і развіцця. І перш за ўсё з гарманальнымі зменамі, якія адбываюцца ў арганізме. Дарэчы, гарманальныя змены часцей за ўсё становяцца прычынай павышэння ціску ў хлопчыкаў, чым у дзяўчынак. І вінаваты ў гэтым – гармон тэстастэрон.

 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя
Падчас палавога паспявання ў дзяцей адбываецца вялікі «выкід» гармонаў. На іх рэагуюць сценкі сасудаў, якія звужаюцца. Як вынік, – магчымае павышэнне ціску.

Па-трэцяе, прычынай высокіх лічбаў артэрыяльнага ціску можа быць залішняя вага і атлусценне.

 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя
Багацце прысмакаў, газаваных напояў, прадуктаў хуткага харчавання ў рацыёне – усё гэта ў сукупнасці з маларухомым ладам жыцця правакуе лішнюю вагу і атлусценне ў дзяцей і падлеткаў. Залішняя маса цела прыводзіць да таго, што ў арганізме парушаюцца метабалічныя працэсы, развіваецца інсулінарэзістэнтнасць (парушаны біялагічны адказ тканак арганізма на дзеянне інсуліну). Высокі ўзровень інсуліну – высокі ціск.

Па-чацвёртае, дзеці могуць перажываць якую-небудзь стрэсавую сітуацыю. Падлеткавы перыяд – гэта яшчэ і час пошуку свайго «я», сумневаў, як складзецца жыццё, выбар будучай прафесіі. Многія адчуваюць моцнае псіхаэмацыйнае перанапружанне, якое таксама правакуе павышэнне артэрыяльнага ціску.

Па-пятае, у дзіцяці, магчыма, ёсць захворванні, якія цягнуць за сабой артэрыяльную гіпертэнзію, – эндакрынныя парушэнні, парокі развіцця сардэчна-сасудзістай і цэнтральнай нервовай сістэм, стэноз (звужэнне) нырачных артэрый.

Па-шостае, спадчынны фактар. Калі бацькі пакутуюць на артэрыяльную гіпертэнзію, то дзіця таксама будзе схільнае да развіцця гэтага захворвання.

 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя
Часцей за ўсё артэрыяльную гіпертэнзію атрымліваюць у спадчыну па матчынай лініі.

Па-сёмае, часам у дзіцяці пры наведванні ўрача танометр паказвае павышаныя лічбы. Дома – усё ў норме. У гэтым выпадку прычынай росту ціску можа быць звычайны страх перад спецыялістам альбо, як яго яшчэ называюць, «гіпертэнзія белага халата».

да зместу

А як у норме?

Для кожнага ўзросту з улікам розных фактараў артэрыяльны ціск можа быць розным. Аднак розніца паміж паказаннямі танометра на двух руках не павінна перавышаць 5-10 мм ртутнага слупа.

 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя
Артэрыяльны ціск – варыябельная велічыня. Раніцай, адразу пасля сну, ён можа быць адным, а пасля фізічнай нагрузкі танометр пакажа зусім іншыя лічбы.

Для таго, каб прыкладна разлічыць, які ціск павінен быць у норме ў дзіцяці ў тым ці іншым узросце, можна выкарыстоўваць наступныя формулы:

для верхняга (сісталічнага) артэрыяльнага ціску

1,7 * на ўзрост + 83

Напрыклад: дзіцяці 10 гадоў. Значыць 1,7 * 10 + 83 = 100

для ніжняга (дыясталічнага) ціску

1,6 * узрост + 42

Напрыклад: 10-гадовае дзіця. Значыць 1,6 * 10 + 42 = 58

Альбо:

верхняе: 90 + (n) і ніжні: 60 + (n). Дзе (n) – гэта колькасць гадоў.

да зместу

На што варта звярнуць увагу і як дапамагчы

Вымяраць артэрыяльны ціск неабходна ў наступных выпадках:

  1. Дзіця часта скардзіцца на моцны галаўны боль. Ён можа канцэнтравацца ў вобласці патыліцы;
  2. Падлетак стаў празмерна раздражняльны і дрэнна спіць;
  3. У дзіцяці цямнее ў вачах.

Калі лічбы артэрыяльнага ціску выйшлі далёка за межы нормы, вашы дзеянні:

  • дзіця трэба пакласці і супакоіць, адкрыць фортку, каб быў прыток свежага паветра. Не лішнім будзе даць і заспакаяльныя сродкі, напрыклад, валяр'янку альбо гліцын;
  • калі вы памералі ціск і ён высокі, можна выкарыстоўваць прэпараты, якія яго знізяць («Каптоприл» альбо «Эналаприл»). Іх кладуць пад язык і рассмоктваюць. Разам з тым, не цягніце з візітам да ўрача альбо выклікайце хуткую медыцынскую дапамогу;
  • такіх прэпаратаў дома няма, а дзіцяці дрэнна, – тэлефануйце 103.
  • не абыдзецца без брыгады хуткай медыцынскай дапамогі, калі акрамя высокага ціску ў падлетка з'явіліся млосць і ваніты, ён адчувае слабасць і галавакружэнне.
да зместу

Рэкамендацыі спецыяліста

Прытрымлівацца іх не так ужо і складана:

  • правільна арганізуем і прытрымліваемся распарадку дня дзіцяці. Абавязкова патрэбен паўнавартасны сон не менш за 8-9 гадзін у суткі. Недасыпанне – не самы добры «спадарожнік»;
  • штодня гуляем на свежым паветры не менш за 2 гадзіны. Большую частку часу дзеці праводзяць у памяшканнях. Адсюль і «хранічнае» кіслароднае галаданне, якое не самым лепшым чынам адбіваецца на самаадчуванні;
  • збалансаванае харчаванне. Рацыён дня павінен быць спланаваны так, каб дзіця атрымлівала дастатковую колькасць вітамінаў і мікраэлементаў;
 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя
З рацыёну падлетка максімальна трэба прыбраць усё, што ўтрымлівае скрытыя тлушчы і легказасваяльныя вугляводы. Гэта газаваныя напоі, ежа хуткага прыгатавання (фастфуды), кетчупы, соусы. Альтэрнатыву павінны скласці агародніна і садавіна. Прычым першай у меню павінна быць больш, чым другой.
  • не лішнім будзе скараціць спажыванне паваранай солі, а таксама прадуктаў, у якіх яна змяшчаецца ў вялікіх колькасцях: марынады, вэнджаніна і саленні;
  • маларухомаму ладу жыцця – катэгарычнае «не». Дастатковая рухальная актыўнасць дапамагае трымаць у тонусе не толькі цела, але і сасуды.
 
Ірына Чыжэўская
Галоўны пазаштатны дзіцячы кардыярэўматолаг Міністэрства аховы здароўя
У большасці выпадкаў павышаны артэрыяльны ціск у падлеткаў – часовая з'ява. Пубертантны перыяд заканчваецца, арганізм адаптуецца і ціск, як правіла, прыходзіць у норму.
54 0 40

1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (Пока оценок нет)

Каб перайсці да абмеркавання, выканайце уваход або зарэгіструйцеся

Наверх