21 Лістапада

Роля бялку для дзіцячага арганізма. Погляд з будучыні

Здароўе дзяцей
164 0 16
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Прафілактыка традыцыйна з'яўляецца адным з ключавых накірункаў сучаснай педыятрыі. Пытанні адэкватнага нутрытыўнага забеспячэння дзяцей рознага ўзросту як магутны прафілактычны рэсурс для захавання і ўмацавання здароўя, гарманічнага фізічнага і разумовага развіцця набываюць усё больш канцэптуальнае значэнне. «Залатым стандартам» для дзяцей першага года жыцця з'яўляецца грудное выкормліванне. У больш старэйшым узросце на пярэдні план выступае разнастайны, збалансаваны рацыён, які максімальна задавальняе патрэбы дзіцяці ў макра- і мікранутрыентах. Асаблівая роля адведзена бялку – асноўнаму структурнаму кампаненту клетак, які вызначае асаблівасці росту, развіцця і станаўлення функцый усіх органаў і сістэм.

Бялковае харчаванне для дзяцей.

Пра тое, наколькі важны бялок у перыяды інтэнсіўнага росту, да якіх наступстваў можа прывесці яго востры дэфіцыт у дзіцячым і падлеткавым узросце, а таксама ў чым заключаецца тэорыя метабалічнага праграмавання, распавяла педыятр-неўролаг, асістэнт кафедры дзіцячай неўралогіі БелМАПА Аліса Кудлач.

Праграмаванне харчаваннем

У апошнія гады вялікую навуковую цікавасць уяўляе так званая тэорыя метабалічнага праграмавання, або праграмаванне харчаваннем. Згодна з гэтай тэорыяй, базісам індывідуальнага метабалізму з'яўляюцца генетычныя фактары, гэта значыць прыроджаная здольнасць у той ці іншай ступені прымаць, засвойваць і выкарыстоўваць макра- і мікранутрыенты, неабходныя для адэкватнага росту і развіцця. Тым не менш, даследчыкі падкрэсліваюць, што фактары навакольнага асяроддзя, у прыватнасці, харчаванне, асабліва ў крытычныя перыяды «скокаў росту», аказваюць значны мадыфікуючы ўплыў на фарміраванне паказчыкаў здароўя. Пры пэўных умовах яны могуць нівеліраваць або пагоршыць наступствы генетычных «паломак», справакаваць развіццё набытых парушэнняў метабалізму і тым самым абумовіць аддаленыя і працяглыя расстройствы стану здароўя.

 
Аліса Кудлач
Педыятр-неўролаг, асістэнт кафедры дзіцячай неўралогіі БелМАПА
Адна з класічных праяў харчовай бялкова-энергетычнай недастатковасці ў дзіцячым узросце – стан, які носіць назву квашыяркор. Востры дэфіцыт бялку прыводзіць да ўтварэння так званых безбялковых ацёкаў – назапашвання вадкасці ў падскурнай клятчатцы і ўнутраных органах, што праяўляецца ўздуццем жывата пры худых, стончаных канечнасцях. Акрамя квашыяркору, выяўлены дэфіцыт бялку можа прывесці да так званай аліментарнай дыстрафіі або аліментарнага маразму (характарызуецца значным зніжэннем масы цела, затрымкай фізічнага і разумовага развіцця, імунадэфіцытам і інш.). Абодва гэтыя станы адносяцца да цяжкіх і ў большай ступені маюць распаўсюджванне ў краінах «трэцяга» свету. Тым не менш, яны з'яўляюцца яркім сведчаннем таго, якія наступствы можа прынесці дэфіцыт бялку.

Прадвызначаюць утварэнне тых ці іншых бялкоў 20 амінакіслотаў, з якіх толькі 2 абсалютна заменныя, 8 – незаменныя, а здольнасць арганізма сінтэзаваць астатнія залежыць ад мноства знешніх фактараў. Крыніцай паступлення ўсіх незаменных амінакіслотаў для чалавека з'яўляюцца прадукты харчавання жывёльнага паходжання, а менавіта: мяса, малако, птушка, рыба, яйкі. Іх штодзённая прысутнасць у рацыёне дзяцей і падлеткаў у дастатковым аб'ёме прынцыпова важная.

Аліментарная (харчовая) бялковая недастатковасць часцей за ўсё развіваецца на фоне абмежаванага паступлення пратэінаў і незаменных амінакіслотаў з ежай. Але таксама можа быць выкліканая і іншымі прычынамі, падкрэслівае эксперт. Напрыклад, бялкова-энергетычныя парушэнні могуць быць абумоўленыя хранічнай паталогіяй нырак, печані, страўнікава-кішэчнага тракта і кішэчніка ў прыватнасці, прыроджанымі парушэннямі засваяльнасці і абмену амінакіслотаў (фенілкетанурыю), узмоцненым распадам бялку на фоне цукровага дыябету, зацяжнымі інфекцыйнымі захворваннямі, злаякаснымі новаўтварэннямі...

 
Аліса Кудлач
Педыятр-неўролаг, асістэнт кафедры дзіцячай неўралогіі БелМАПА
Калі гаворка ідзе пра прыроджаныя або набытыя захворванні, якія нават пры забеспячэнні дзіцяці адэкватнага рацыёну і рэжыму харчавання перашкаджаюць нармальнаму засваенню незаменных амінакіслотаў і бялкоў, ёсць неабходнасць падабраць варыянт замяшчальнай тэрапіі, які пакрые дэфіцыт пратэіну. У залежнасці ад сітуацыі, гэта можа быць прызначэнне амінакіслотна-бялковых кампанентаў у выглядзе ін'екцыйных прэпаратаў, парэнтэральнага і энтэральнага харчавання.

Але часцей даводзіцца мець справу з сітуацыямі, калі «цяжкая» паталогія ці значныя змены ў лабараторных аналізах адсутнічаюць. Тым не менш, на фоне агульнага фізічнага і псіхічнага дабрабыту назіраюцца пэўныя адхіленні ў клінічным статусе (дысбаланс у параметрах росту-вагі, прыкметы зніжэння імунітэту, расстройствы стрававання) або парушэнні агульнага самаадчування дзіцяці.

У перыяды міжсезоння і пры павышаных разумовых нагрузках (на працягу навучальнага года) у дзіцяці могуць адзначацца зніжэнне апетыту, парушэнне канцэнтрацыі і запамінання, хуткая стамляльнасць, схільнасць да частых прастудных захворванняў. У гэтым выпадку апраўданым з'яўляецца ўключэнне ў дзіцячае меню высокабялковых лёгказасваяльных прадуктаў, напрыклад, кісламалочных напояў з высокім утрыманнем бялку. Яны могуць служыць дадатковай крыніцай паступлення ў арганізм незаменных амінакіслотаў, пратэіну ў высокай канцэнтрацыі, што ў сваю чаргу будзе садзейнічаць суладнай працы ўсіх органаў і сістэм, павышэнню ахоўных і рэзервовых сіл арганізма, які расце.

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

164 0 16

Член Беларускага саюза журналістаў. Лаўрэат прэміі Беларускага саюза журналістаў.

Каб перайсці да абмеркавання, выканайце уваход або зарэгіструйцеся

Наверх