13 Кастрычніка

Стары – значыць адзінокі? Чаму важныя стасункі ў сталым узросце

60+ Усе яшчэ магчыма
124 0 16
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

У папярэдніх нашых матэрыялах мы ўжо не раз адзначалі, што адзінота ў пажылым узросце з'яўляецца каталізатарам хвароб, прагрэсавання паталагічнага старэння, а ў некаторых выпадках можа прывесці да заўчаснай смерці. У адным навуковым часопісе былі апублікаваныя вынікі даследавання амерыканскіх сацыёлагаў, якія, прааналізаваўшы дадзеныя за апошняе стагоддзе, прыйшлі да высновы, што пажылым людзям літаральна жыццёва важны клопат блізкіх людзей, без яго яны часцей хварэюць і паміраюць. Так, паводле даследавання, пазбаўленыя дапамогі сваіх родных людзі сталага ўзросту часцей пакутуюць ад цукровага дыябету і хваробы Альцгеймера.

Паводле адной з тэорый, у адзінокіх пажылых людзей расце ўзровень так званых стрэсавых гармонаў (адрэналіну, картызолу, дафаміну, тэстастэрону). З-за гэтага павялічваецца рызыка развіцця цукровага дыябету, сардэчна-сасудзiстых захворванняў, артрыту, прыдуркаватасці ды іншых хвароб, здольных значна пагоршыць якасць жыцця і яго працягласць.

Вучоныя даказалі, што існуе прамая сувязь паміж адзінотай і яе ўздзеяннем на ментальнае і фізічнае здароўе. Важныя таксама індывідуальныя характарыстыкі чалавека: хтосьці больш схільны да негатыўнага ўплыву адзіноты, а хтосьці знаходзіць у гэтым толькі станоўчыя бакі.

Чаму ў сталым узросце важныя стасункі і пачуццё патрэбнасці, разважаем з экспертам інфармацыйнага партала Здаровыя людзі – кіраўніком Рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця), галоўным пазаштатным спецыялістам па геранталогіі Міністэрства аховы здароўя Людмілай Жылевіч.

Прычыны адзіноты ў пажылых людзей

Адзінота – адзін з фактараў, які ўплывае на эмацыянальнае здароўе людзей. У сталым узросце змены, якія адбываюцца з арганізмам, а таксама розныя падзеі ў жыцці найбольш востра адчуваюцца чалавекам. Сыходзяць з жыцця старыя сябры і блізкія людзі.

Нярэдка пасля такіх падзей чалавек замыкаецца ў сабе, паглыбляецца ў роспач і доўга не можа выйсці з гэтага эмацыянальнага стану. У некаторых узнікае нават жаданне сысці ўслед за памерлым.

 
Людміла Жылевіч
Кіраўнік Рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця), галоўны пазаштатны спецыяліст па геранталогіі Міністэрства аховы здароўя
Пажылому чалавеку вельмі важна, каб з ім быў хто-небудзь, хто можа дапамагчы і падтрымаць, а часам і проста пабыць побач.

Яшчэ адна прычына – на фоне пагаршэння здароўя ўсё часцей з'яўляецца страх стаць бездапаможным, цяжарам для сваіх родных і боязь смерці. Акрамя гэтага, сітуацыю пагаршаюць адзінокае пражыванне, адсутнасць уласных дзяцей і ўнукаў, непаразуменне ў сям'і і грамадстве, няздольнасць заводзіць новыя кантакты і цяжкасці ў стасунках.

 
Людміла Жылевіч
Кіраўнік Рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця), галоўны пазаштатны спецыяліст па геранталогіі Міністэрства аховы здароўя
Змена месца жыхарства можа таксама стаць прычынай адзіноты. Не хапае звыклых і дарагіх сэрцу рэчаў, якія беражліва захоўваліся, як памяць пра якіясьці мінулыя падзеі. Жаданне маладых родзічаў пазбавіцца ад старых, на іх думку, рэчаў і замяніць іх новымі таксама можа стаць прычынай таго, што пажылы чалавек будзе адчуваць сябе адзінокім. Бо кожная такая рэч – гэта сувязь з яго мінулым. Дарэчы, на думку герантолагаў, любая змена месца жыхарства для пажылых людзей негатыўна адбіваецца на стане іх здароўя.

Сталенне дзяцей таксама не праходзіць для пажылых людзей незаўважна. Бо эмацыянальная сувязь робіцца з імі больш тонкай, дарослыя дзеці менш маюць патрэбу ў клопаце і апецы.

Пенсія – заканчэнне жыцця?

Выхад на пенсію для многіх робіцца своеасаблівай кропкай зваротнага адліку. Звыклы свет мяняецца, не трэба нікуды спяшацца, але кола стасункаў значна памяншаецца, з'яўляецца пачуццё незапатрабаванасці, складаецца адчуванне, што ты нікому не патрэбны. Нярэдка, асабліва ў першыя гады пенсіі, такі дэпрэсіўны стан вядзе да прагрэсавання працэсаў старэння ў арганізме.

 
Людміла Жылевіч
Кіраўнік Рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця), галоўны пазаштатны спецыяліст па геранталогіі Міністэрства аховы здароўя
Рыса ў 60 гадоў па-свойму трагічная для кожнага з нас. Чалавек мяняе статус і становіцца пенсіянерам. Стэрэатып, які склаўся за доўгія гады, кажа, што гэта свайго роду рыса, а не працяг жыцця. Маўляў, ужо трэба прытармазіць, думаць і жыць па-іншаму, у адпаведнасці са сваім новым статусам. У паліклініках пажылому часта адказваюць на скаргі: а што вы хочаце, у гэтым узросце пэўнае захворванне ды ёсць. Гэта норма. Калі чалавек хоча працягваць сваю працоўную дзейнасць, яму часта адмаўляюць, проста таму, што ён пенсіянер і для працадаўцы лiчыцца неперспектыўным супрацоўнікам. Але ж у гэтым узросце часцяком чалавек дасягае прафесійнага піка, мудрасць і вопыт якога якраз так патрэбныя ў розных сферах жыцця нашага грамадства.

Зрэшты, удакладніла Людміла Жылевіч, і прафесійнае працоўнае асяроддзе не хоча адаптавацца, каб гэты чалавек пралангаваў сваю прафесійную дзейнасць пасля надыходу пенсійнага ўзросту.

Было б мэтазгодным стварыць такія ўмовы, каб пажылы спецыяліст мог перайсці на больш спакойнае месца працы, з гнуткім графікам, магчымасцю працаваць дома, у падаленым доступе праз інфармацыйныя тэхналогіі, але застацца ў прафесіі. Асабліва гэта актуальна, падкрэсліла субяседніца, на фоне павелічэння колькасці пажылых людзей.

Да пенсіі, упэўненая эксперт, трэба рыхтавацца загадзя (ёсць нават меркаванне, што не менш чым за 10 гадоў да выхаду). І не толькі ментальна, але і ў прафесійным плане.

Напрыклад, вы ўпэўненыя, што працягнуць працу на сваім месцы ў вас не атрымаецца, напрыклад, з-за пагаршэння стану здароўя. Значыць, трэба знайсці іншыя варыянты: нават разгледзець магчымасць прайсці перападрыхтоўку для набыцця новых магчымасцяў, адзначыла субяседніца.

Сацыяльная ізаляцыя

Яскравы прыклад таго, як страта ранейшых кантактаў і ўзаемаадносінаў аказвае ўплыў на здароўе, – выпадак з практыкі Людмілы Жылевіч. Да яе па кансультацыю звярнуліся дзеці адной пажылой жанчыны. Нягледзячы на тое, што жыла яна ў добрых умовах і яе даглядалі, жанчына пачала чэзнуць літаральна на вачах, а прэпараты, якія ёй прызначылі з-за дэменцыі, што з'явілася, не прыносілі належнага эфекту.

Пасля размовы з родзічамі жанчыны высветлілася, што ў мінулым яна была настаўніцай, а цяпер, з-за ўзросту і выхаду на пенсію, пазбавілася свайго кола стасункаў і жыве адна.

 
Людміла Жылевіч
Кіраўнік Рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця), галоўны пазаштатны спецыяліст па геранталогіі Міністэрства аховы здароўя
Пасля курсу лячэння я параіла родзічам жанчыны забраць яе да сябе, даць ёй магчымасць удзельнічаць у жыцці сям'і, адчуць, што яна не адна і па-ранейшаму патрэбная, а яе парады – карысныя і да іх прыслухоўваюцца. Праз некаторы час жанчына расквітнела. І, што не менш важна, прагрэсаванне дэменцыі спынілася.

Пажылыя людзі найбольш востра адчуваюць адзіноту, прычым нават калі жывуць не адны, а ў сям'і, у якой кожны сам па сабе. Разам з тым, калі дзядуля ці бабуля акружаныя клопатам, адчуваюць сваю запатрабаванасць, ім камфортна і старэнне праходзіць не так хваравіта.

Складана тым, хто з-за якіх-небудзь абставінаў не можа выйсці з дому, часта хварэе ці ўжо дрэнна ходзіць, – іх свет абмежаваны чатырма сценамі і тэлевізарам. Чалавек замыкаецца ў цесным коле сваіх простых інтарэсаў, а тэлевізар замяняе яму стасункі.

Плюс узроставыя змены – зніжэнне ўзроўню крытычнасці, павышэнне эмацыянальнага парога. Нярэдка ў адзінокага пажылога чалавека, які, да таго ж, мае праблемы са здароўем, з узростам узмацняюцца ўзлаванасць і агрэсіўнасць, часам наадварот апатыя і абыякавасць, патлумачыла эксперт.

Не апускаць рукі

Безумоўна, з узростам слабее гарманальная сістэма, мяняецца эмацыянальнае ўспрыманне, адбываюцца іншыя працэсы, характэрныя для старэння. Зрэшты, калі не апускаць рукі, трымаць сябе ў тонусе, фізічна і інтэлектуальна не запускацца, усе гэтыя працэсы адбываюцца фізіялагічна, лічыць Людміла Жылевіч.

 
Людміла Жылевіч
Кіраўнік Рэспубліканскага геранталагічнага цэнтра (актыўнага даўгалецця), галоўны пазаштатны спецыяліст па геранталогіі Міністэрства аховы здароўя
Пажылым людзям важна заўсёды чымсьці займацца, развівацца, мець стасункі, заводзіць новыя знаёмствы, шукаць захапленні і хобі, інтарэсы. Свой мозг трэба трэніраваць увесь час, а ў старасці абавязкова. Разумовая дзейнасць важная для таго, каб не аслабелі нервовыя сувязі, кровазварот і мозг працягваў функцыянаваць.

Чатыры важныя правілы супраць адзіноты. Раіць эксперт

  1. Інтэлекту патрэбная трэніроўка. Спасцігайце новае, цікаўцеся ўсім вакол.
  2. Вы ўсё жыццё хацелі навучыцца вязаць? Цяпер самы час. Знайдзіце сабе захапленне па душы, навучыцеся рабіць тое, на што раней не хапала часу.
  3. Не закідвайце фізічныя практыкаванні. Асабліва добрыя прагулкі на свежым паветры. Можна запісацца ў спартыўную секцыю для пажылых людзей, заадно заведзяце новыя знаёмствы.
  4. Не адмаўляйцеся ад стасункаў з аднагодкамі ці нават людзьмі маладзейшымі, з усімі, хто вам прыемны і цікавы.

І яшчэ – думайце пазітыўна, часцей усміхайцеся і будуйце планы!

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

124 0 16

Каб перайсці да абмеркавання, выканайце уваход або зарэгіструйцеся

Наверх