17 Снежня
17.12.2019

Харчаванне пры хіміятэрапіі

logo
Жыццё з анкалогіяй
160 0 29
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Хіміятэрапія нярэдка аказвае неспрыяльны ўплыў на органы стрававання і перашкаджае нармальнаму харчаванню пацыентаў з анкалагічнымі захворваннямі. У той жа час адной з умоў правядзення і працягу лячэння з'яўляецца агульны здавальняючы стан пацыента, а ён шмат у чым залежыць ад правільна падабранага харчавання. Асноўная мэта збалансаванага харчавання падчас курсу хіміятэрапіі – забяспечыць арганізм дастатковай колькасцю энергіі і карысных рэчываў.

Харчаванне пры хіміятэрапіі.

Калі няма апетыту

Зніжэнне або адсутнасць апетыту і, як следства, адмова ад ежы – адна з найбольш частых з'яў у пацыентаў на хіміятэрапіі. Пры гэтым недастатковае паступленне пажыўных рэчываў у арганізм можа прывесці да значнага пахудзення, ажно да знясілення, і паслаблення імуннай абароны арганізма, што суправаджаецца фізічнай слабасцю, павелічэннем колькасці інфекцыйных ускладненняў падчас лячэння і дрэнным гаеннем раны пасля выдалення пухліны.

Як змагацца з гэтым станам?

Па-першае, паспрабуйце ўлічыць усе індывідуальныя асаблівасці арганізма і асабістыя перавагі ў ежы. Задумайцеся, чаго б вам сапраўды хацелася? Харчаванне падчас хіміятэрапіі павінна быць збалансаваным. Дыета падчас хіміятэрапіі накладае пэўныя абмежаванні. Нельга есці смажанае, вэнджанае, з перцам, занадта салёнае... Абмежаванні часцей тычацца спосабу прыгатавання, а не самога прадукту.

Адмова ад харчавання пры хіміятэрапіі.

Памятайце, што, нягледзячы на выключэнне прыправаў і спецыфічныя патрабаванні да тэрмаапрацоўкі прадуктаў (адварванне, запяканне, гатаванне на пары), ежа абавязкова павінна быць смачнай! Паспрабуйце замест адбіўных на патэльні прыгатаваць бужаніну ў духоўцы. У астуджаным выглядзе нарэзанае тонкімі лустачкамі мяса, прыгатаванае ва ўласным соку, не саступае смажанаму або вэнджанаму. Эксперыментуйце!

Па-другое, выпрацуйце ўласны рэжым харчавання. Вазьміце за правіла ўжываць ежу ў адзін і той жа час, каб стымуляваць своечасовую выпрацоўку страўнікавага соку. Калі ёсць магчымасць, прагуляйцеся перад прыёмам ежы.

Важная дэталь: піце паміж прыёмамі ежы, а не адразу да або пасля. Выпітая перад ежай вадкасць (вада, сок) зніжае апетыт, а падчас або пасля ежы можа справакаваць адрыжку, уздуцце кішэчніка і ўзмацніць млоснасць.

Калі змяніўся смак

У многіх пацыентаў, якія знаходзяцца на хіміятэрапіі, змяняецца смак. Гэта выяўляецца па-рознаму. Смак можа быць аслаблены, згублены або губляе сваю сутнасць, напрыклад, мяса гарчыць, а садавіна і гародніна набываюць металічны прысмак. У любым выпадку гэта прыносіць пакуты і з'яўляецца частай нагодай адмовы ад ежы.

Каб змякчыць выяўленасць смакавых зменаў:

  • не ешце ежу, якая здаецца непрыемнай на смак (гэта будзе правакаваць млоснасць і ваніты);
  • замяняйце «непрыемныя» на смак прадукты падобнымі. Напрыклад, свініна і ялавічына падаюцца горкімі? Паспрабуйце замяніць іх курыцай, трусам або рыбай;
  • ешце пластыкавымі прыборамі або драўлянымі кітайскімі палачкамі, калі вас мучыць металічны прысмак, а таксама выкарыстоўвайце шкляны або керамічны посуд для прыгатавання ежы;
  • дадайце ў ежу трохі цукру, калі на смак яна здаецца горкай, салёнай або кіслай;
  • выкарыстоўвайце нявострыя спецыі (размарын, базілік), калі ежа здаецца нясмачнай.

Калі мучаць млоснасць і ваніты

З'яўленне млоснасці і ванітаў пры правядзенні хіміятэрапіі – з'ява частая, але, як правіла, часовая. Развіваецца не ва ўсіх пацыентаў.

Хіміятэрапія. Млоснасць.

Прадухіліць або знізіць пачуццё млоснасці і ваніты пры правядзенні хіміятэрапіі дапаможа захаванне некалькіх простых правілаў:

  • не займайцеся гатаваннем ежы падчас хіміятэрапіі! Няхай гэта робяць вашы блізкія;
  • харчуйцеся часта, дробава, невялікімі порцыямі, аб'ёмам не больш за 100 мл (паўшклянкі);
  • не ешце хаця б за 2 гадзіны да ўвядзення цытастатыкаў;
  • пазбягайце смажанай, тлустай, гарачай, занадта салёнай або салодкай, а таксама з яркім выяўленым пахам і смакам ежы;
  • выключыце вострыя прыправы;
  • абмяжуйце прадукты, якія павышаюць кіслотнасць (памідоры, лімоны, апельсіны, гранаты і інш.);
  • ужывайце ежу ў халодным выглядзе ці пакаёвай тэмпературы;
  • старайцеся есці павольна, старанна перажоўваючы;
  • падчас ежы глядзіце тэлевізар, слухайце радыё;
  • адпачывайце пасля прыёму ежы не меней за 2 гадзіны, седзячы (у крэсле або, падклаўшы пад спіну падушку, у ложку);
  • пры моцна выяўленай млоснасці можна пасмактаць кавалачак лёду або замарожанага лімона;
  • не піце падчас прыёму ежы (піць лепей як мінімум за гадзіну да ежы);
  • вадкасць павінна быць прахалоднай, несалодкай (мінеральная вада без газу, гарбата, узвар, журавінавы морс, яблычны сок і інш.);
  • калі адчуваеце млоснасць, дыхайце глыбока і павольна. Можа дапамагчы пах імбіру.

Хіміятэрапія. Пах імбіру дапамагае спраўляцца з млоснасцю.

На жаль, пры выяўленай млоснасці і ванітах задаволіць усе патрэбы ў пажыўных рэчывах з дапамогай адных толькі прадуктаў практычна немагчыма. Гэта патрабуе ўважлівага стаўлення да колькаснага і якаснага складу ежы. У выпадках, калі атрыманне неабходнай колькасці калорый і бялку немагчыма, варта звярнуць увагу на спецыяльна распрацаваныя сумесі для энтэральнага харчавання, аптымальна збалансаваныя па ўтрыманні бялкоў, тлушчаў, вугляводаў, вітамінаў і мікраэлементаў.

Мэтазгодна выбіраць высокакаларыйныя высокабялковыя сумесі. Перавага такіх кактэйляў у тым, што адна бутэлечка, звычайна аб'ёмам усяго са шклянку, цалкам замяняе адзін паўнавартасны збалансаваны прыём ежы. Гэта дазваляе павольна, маленькімі глыткамі выпіць прадукт, не справакаваўшы ваніты, і насыціць арганізм усімі неабходнымі пажыўнымі рэчывамі.

Пры выяўленай млоснасці вадкую пажыўную сумесь можна астудзіць ці нават разліць у пластыкавыя ёмістасці і замарозіць. Атрымаецца смачнае і карыснае марожанае!

Калі пачалася дыярэя

Калі падчас правядзення курсу хіміятэрапіі развілася дыярэя, неабходна, у першую чаргу, выключыць прадукты, багатыя на клятчатку.

Хіміятэрапія. Прадукты, багатыя на клятчатку.

Клятчатка – гэта харчовыя валокны, якія змяшчаюцца ў прадуктах расліннага паходжання, што практычна не ператраўліваюцца ў страўнікава-кішэчным тракце. Яны не ўтрымліваюць каштоўных пажыўных рэчываў і вітамінаў, аднак неабходныя для падтрымання нармальнай мікрафлоры кішэчніка, спрыяюць яго ачышчэнню (рэгулярны стул) за кошт стымуляцыі перыстальтыкі кішэчніка, таму ўжыванне прадуктаў, багатых на клятчатку, узмоцніць дыярэю.

Больш за ўсё клятчаткі змяшчаецца ў сырой гародніне, садавіне з лупінай, арэхах, сухафруктах, бабовых і вотруб'і.

Прадукты з высокім утрыманнем клятчаткі

Прадукты Утрыманне клятчаткі на 100 грамаў, г
                                               Гародніна
Гарбуз 8
Авакада 8
Баклажан 5
Памідоры 4
Бурак 3
Брокалі 3
Цыбуля 3
Зеляніна 2,6
Белакачанная капуста 2,5
Морква 2,4
                                      Фрукты (садавіна) і ягады
Абрыкосы 10,8
Ажына 8
Маліна 6
Грушы 4,3
Яблыкі 4,0
Парэчкі 3
Персікі 3
Мандарыны 2,7
Ківі 2,5
                                               Арэхі
Насенне чыа 38
Ільняное насенне 27
Міндаль 15
Фісташкі 10,3
Насенне сланечніку 10
Фундук 9,4
Кунжут 9,1
Арахіс 8
Грэцкі арех 7,5
                                             Бабовыя
Гарох лушчаны (свежы) 18
Фасоля 17,3
Сачавіца 15
Нут 13,6
Гарох зялёны 12,3
Бабы 7
Маш 5
                                               Крупы
Вотруб’е 44
Прарослая пшаніца 17
Пярлоўка 13
Грэчка 12
Суцэльназерневы хлеб 8,5
Ячмень 8
Буры рыс 5,5
Аўсянка 2,8
Белы рыс 2
                                         Сухафрукты
Інжыр (сушаны) 9,8
Разынкі 9,6
Чарнасліў 9
Курага 7,3
Фінікі 6

Утрыманне клятчаткі значна зніжаецца пры тэхналагічнай (вытворчасць мукі, ачыстка рысу) і кулінарнай (тушэнне, адварванне) апрацоўцы прадуктаў.

Пры развіцці дыярэі варта выбіраць прадукты з нізкім утрыманнем клятчаткі. Напрыклад, класічнай рэкамэндацыяй па харчаванні падчас дыярэі з'яўляецца ўжыванне рысавага адвару, які не проста замацоўвае вадкі стул, але і, ахінаючы сценкі страўніка і кішэчніка, дзейнічае заспакаяльна, здымаючы раздражненне. Акрамя таго, рыс змяшчае дастатковую колькасць пажыўных рэчываў і мікраэлементаў.

Хіміятэрапія. Рысавы адвар пры дыярэі.

Важна памятаць, што некантралюемая дыярэя небяспечная, паколькі часты вадкі стул прыводзіць да страты арганізмам вады і жыццёва неабходных мікраэлементаў. Дысбаланс, які развіваецца, можа прывесці да сур'ёзных наступстваў, ажно да комы. Таму вельмі важна выконваць пітны рэжым, прычым піць не толькі простую ваду, але і мінеральную без газу (для папаўнення мікраэлементаў). Сутачны аб'ём вадкасці пры правядзенні хіміятэрапіі павінен складаць не менш за 2 літры, а пры развіцці дыярэі можа быць павялічаны да 2,5-3 л. Калі самастойна справіцца з дыярэяй не атрымліваецца ці стан пагоршыўся, неабходна звярнуцца да ўрача.

Калі здарыўся запор

Запор не меней непрыемны, чым дыярэя, і прыносіць значны дыскамфорт пацыентам. Падыход да арганізацыі харчавання пры запоры дыяметральна адрозніваецца ад такога ж пры дыярэі. Пры развіцці запору, наадварот, неабходна ўключаць у ежу больш прадуктаў з высокім утрыманнем клятчаткі. Штодзённы рацыён дарослага чалавека павінен змяшчаць не менш за 20-25 г клятчаткі.

Апаражненню кішэчніка спрыяюць шклянка цёплай мінеральнай вады без газу нашча па раніцах, свежевыжатыя фруктовыя і агароднінныя сокі, свежыя садавіна і гародніна (напрыклад, салата з цёртых яблыкаў і морквы на сняданак). Пры гэтым нельга забывацца, што на хіміятэрапіі сутачны аб'ём вадкасці павінен складаць не менш за 2 літры, а пры запорах ён можа быць павялічаны да 2,5-3 л.

Хіміятэрапія. Піць больш вады.

Такім чынам, у большасці выпадкаў можна знізіць праявы пабочных эфектаў хіміятэрапіі (млоснасць, ваніты, дыярэя, запор) з дапамогай карэкцыі дыеты. Аднак калі вы аб'ектыўна недаядаеце, губляеце вагу, слабееце, варта параіцца з урачом пра неабходнасць дадатковага папаўнення пажыўных рэчываў, вітамінаў і мікраэлементаў, якіх не хапае. Аптымальным рашэннем з'яўляецца выкарыстанне ў харчаванні збалансаваных па сваім складзе спецыяльна распрацаваных сумесяў для энтэральнага харчавання.

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

160 0 29

Кіраўнік праекта – урач-анестэзіёлаг-рэаніматолаг, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт
Наверх