24 Кастрычніка

Усё пра дыягностыку туберкулёзу ў пытаннях чытачоў і адказах эксперта

Жыццё з анкалогіяй
105 0 32
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Навошта даросламу чалавеку ставіць пробу Манту? Якія існуюць альтэрнатыўныя метады дыягностыкі туберкулёзу? У чым адрозненне пробы Манту ад дыяскінтэсту? Якія ёсць паказанні і супрацьпаказанні да іх пастаноўцы? Ці існуюць іншыя метады дыягностыкі туберкулёзу? На гэтыя і іншыя пытанні ў час прамой лініі на інфармацыйным партале Здаровыя людзі адказала галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта Жанна Крывашэева.  

«Што больш дакладнае: проба Манту або дыяскінтэст?»

Проба Манту і дыяскінтэст выкарыстоўваюцца ў розных сітуацыях. Напрыклад, для ўдакладнення дыягназу «туберкулёз» або «пнеўманія» больш спецыфічным з'яўляецца дыяскінтэст, так як у гэтым выпадку і пры наяўнасці туберкулёзу, і пры яго адсутнасці проба Манту будзе станоўчай. Што ж тычыцца дыяскінтэсту, пры захворванні на туберкулёз у 90% выпадкаў тэст пакажа станоўчы вынік, а пры пнеўманіі будзе адмоўны.

 
Жанна Крывашэева
Галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі БДМУ, к.м.н.
Дыяскінтэст мае два спецыфічныя бялкі, на якія рэагуюць паказчыкі крыві чалавека, у арганізме якога актыўна размножваюцца мікабактэрыі туберкулёзу. Прасцей кажучы, калі чалавек быў інфіцыраваны туберкулёзам і мікабактэрыі ў яго арганізме актыўныя – дыяскінтэст будзе станоўчым, у іншых выпадках тэст адмоўны. Проба Манту будзе станоўчай і пры актыўным туберкулёзе, і пры інфіцыраванні, і пасля супрацьтуберкулёзнай БЦЖ-вакцынацыі.

Разам з тым, нават калі ў чалавека дыяскінтэст паказаў станоўчы вынік, гэта яшчэ не значыць, што ён хворы на актыўную форму туберкулёзу. Зрэшты, верагоднасць захварэць у яго вышэйшая, чым у людзей з адмоўным вынікам дыягнастычнага тэсту. Дарэчы, дыяскінтэст у нашай краіне выкарыстоўваецца з 2014 года.

«Ці абавязкова ўсім рабіць пробу Манту або дыяскінтэст?»

Згодна з аналізам эпідэміялагічнай сітуацыі па захворванні на туберкулёз у нашай і некаторых іншых краінах, 80% выпадкаў заражэння і захворвання на туберкулёз адбываецца сярод дзяцей з груп рызыкі, да якіх адносяцца:

  • тыя, хто жыве ў сям'і, дзе ёсць хворыя на туберкулёз, а таксама хто мае хранічную бранхалёгачную паталогію альбо іншага органа ці сістэмы;
  • тыя, хто мае цукровы дыябет;
  • ВІЧ-інфіцыраваныя;
  • тыя, хто атрымлівае працяглую гарманальную тэрапію пасля трансплантацыі, а таксама з цяжкай імуннай недастатковасцю іншага генезу.
 
Жанна Крывашэева
Галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі БДМУ, к.м.н.
Усе астатнія маюць мінімальную рызыку захварэць на туберкулёз. Таму, каб пазбегнуць прызначэнняў лішніх даследаванняў, у тым ліку рэнтгеналагічных, працяглага (3-6 месяцаў) прафілактычнага прыёму супрацьтуберкулёзных прэпаратаў, у нашай краіне проба Манту і дыяскінтэст планава праводзяцца толькі ў групах рызыкі: да 7 гадоў – проба Манту, з 8 да 17 гадоў – дыяскінтэст. Пры падазрэнні на туберкулёз тэсты праводзяць любому пацыенту незалежна ад узросту і наяўнасці фактараў рызыкі.

«Ці можа развіцца алергія на пробу Манту або дыяскінтэст?»

Проба Манту і дыяскінтэст вельмі рэдка выклікаюць алергічную рэакцыю, разам з тым цалкам выключыць яе развіццё нельга. Таму перш, чым паставіць той ці іншы дыягнастычны тэст, спецыялісты заўсёды ўдакладняюць, ці былі занадта «бурныя» або незвычайныя рэакцыі ў мінулы раз. У такім выпадку проба Манту і дыяскінтэст проціпаказаныя.

Зрэдку пасля ін'екцыі можна назіраць павышэнне тэмпературы цела, высыпанні на руцэ. А вось калі ў месцы ўвядзення ін'екцыі з'явіўся сверб, акрамя магчымай алергічнай рэакцыі на прэпарат можна меркаваць інфіцыраванне мікабактэрыямі туберкулёзу.

У выпадку, калі ў дзіцяці ёсць схільнасць да алергіі, рэкамендуецца за пяць дзён да правядзення тэсту і два дні пасля, да праверкі мясцовай рэакцыі на руцэ, прымаць антыгістамінныя (супрацьалергічныя) прэпараты.

«У якіх выпадках дзецям малодшага ўзросту ставяць дыяскінтэст?»

Дыяскінтэст ставяць дзецям любога ўзросту пры падазрэнні на туберкулёз, якое можа ўзнікнуць пры зацяжной пнеўманіі, менінгіце неўдакладненай прыроды і іншых захворваннях. Для таго, каб выключыць туберкулёз, перавага аддаецца дыяскінтэсту.

«Калі дзіця прастыла ці толькі што перанесла ВРВІ, ці можна рабіць пробу Манту або дыяскінтэст? Ці адаб'ецца дрэннае самаадчуванне дзіцяці на выніках, або лепш пачакаць да выздараўлення? Колькі варта пачакаць пасля перанесенай хваробы?»

Пры дыягназе ВРВІ ці іншай інфекцыі ў дзіцяці правільным будзе пачакаць да поўнага яго выздараўлення. Ідэальны варыянт – пачакаць пару тыдняў пасля таго, як дзіця вылечылася, а пры цяжкіх захворваннях – месяц, хоць правядзенне тэстаў дазваляецца адразу пасля выздараўлення.

 
Жанна Крывашэева
Галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі БДМУ, к.м.н.
Часам сітуацыя складваецца такім чынам, што маленькаму пацыенту цяжка паставіць дыягназ. Тут ужо гаворка ідзе пра тое, каб пацвердзіць або абвергнуць наяўнасць актыўнага туберкулёзу. І калі іншых супрацьпаказанняў, акрамя індывідуальнай непераноснасці, няма, тэсты праводзяцца хвораму дзіцяці.

«Ці існуюць альтэрнатыўныя метады дыягностыкі туберкулёзу ў дзяцей? Якія і дзе іх можна прайсці?»

У Беларусі сёння даступныя ўсе самыя сучасныя метады дыягностыкі туберкулёзу. Калі казаць пра раннія выяўленні туберкулёзнай інфекцыі (так званай латэнтнай формы), акрамя вядомых пробы Манту і дыяскінтэсту можа выкарыстоўвацца квантыферонавы тэст – вызначэнне ўзроўню гама-інтэрферону ў вянознай крыві. У выпадку, калі чалавек хворы на туберкулёз, квантыферонавы тэст будзе станоўчым.

Даведачна: квантыферонавы тэст быў зарэгістраваны ў Беларусі ў 2016 годзе. Яго робяць у РНПЦ пульманалогіі і фтызіятрыі. Даследаванне дарагое і працаёмкае, таму ўжываецца ў асабліва складаных дыягнастычных выпадках. Не мае супрацьпаказанняў і прызнана экспертамі Сусветнай арганізацыі аховы здароўя. Беларускім грамадзянам праводзіцца бясплатна па накіраванні кансультанта РНПЦ пульманалогіі і фтызіятрыі, замежным грамадзянам – на платнай аснове. 

Выкананне квантыферонавага тэсту праводзіцца ў тых выпадках, калі:

  • у дзіцяці была сур'ёзная алергічная рэакцыя на пробу Манту або дыяскінтэст;
  • неабходна правесці дыягностыку цяжарнай жанчыне;
  • у дзіцяці ёсць цяжкая спадарожная паталогія, напрыклад, онка-гематалагічныя захворванні, калі ўвядзенне любога рэагента небяспечнае развіццём абвастрэння асноўнага захворвання і інш.

Яшчэ адзін дыягнастычны метад, які заўсёды выкарыстоўваецца пры падазрэнні на туберкулёз лёгкіх – бактэрыялагічная дыягностыка. Самымі сучаснымі і дакладнымі з'яўляюцца малекулярна-генетычныя тэсты.

 
Жанна Крывашэева
Галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі БДМУ, к.м.н.
У нашай краіне даступныя два такія тэсты – «Хайн-тест» і «Джин-Иксперт». З іх дапамогай можна вызначыць не толькі наяўнасць у арганізме ДНК мікабактэрый туберкулёзу, але і ўдакладніць, ці ёсць у іх устойлівасць да супрацьтуберкулёзных прэпаратаў. Вынікі гэтых тэстаў можна пазнаць ужо ў дзень здачы макроты – яны выконваюцца на працягу аднаго працоўнага дня. Гэтыя метады хуткай дыягностыкі даступныя ў кожным абласным і раённым цэнтры.

«У дзіцяці ўсё пробы Манту былі вялікія па памеры і трохі прыпухлыя. Ездзілі ў тубдыспансер, там нам паставілі яшчэ адну пробу Манту, якая паказала норму. Дыяскінтэст пасля таксама быў адмоўны. З чым гэта звязана? Ці значыць гэта, што ў дзіцяці быў кантакт з хворым на туберкулёз (рэакцыя на пробу Манту)?»

Не існуе такога паказчыка, як «норма пробы Манту». Трэба ведаць узрост дзіцяці. У дашкольным узросце такая рэакцыя на пробу Манту магла быць звязаная з прышчэпкай БЦЖ, што робіцца ў радзільным доме. Калі ж гаворка ідзе пра тое, што ў дзіцяці старэйшага ўзросту проба Манту станоўчая, то гэта можа сведчыць пра тое, што «сустрэча» з інфекцыяй адбылася, кантакт з хворым на туберкулёз быў. Удакладніць дыягназ можа урач-фтызіятр.

«Ці магчыма і ў якіх выпадках атрыманне часовага медыцынскага адводу ад пробы Манту/дыяскінтэсту?»

Пастаянны медадвод магчымы ў выпадку, калі была сур'ёзная пабочная рэакцыя на папярэднія ін'екцыі. Часова адкласці правядзенне дыягнастычных тэстаў мэтазгодна, калі дзіця пераносіць вострае інфекцыйнае захворванне, абвастрылася любое хранічнае захворванне, у тым ліку алергічнае, маюцца скурныя высыпанні на месцы меркаванай ін'екцыі або ў дзіцячым калектыве аб'яўлены каранцін.

«Ці трэба праходзіць нейкія абследаванні перад пастаноўкай пробы Манту або дыяскінтэсту?»

Перад пастаноўкай дыягнастычных тэстаў педыятр праводзіць клінічны агляд: вымярае тэмпературу цела, удакладняе, ці няма кашлю або насмарку, іншых скаргаў. Акрамя гэтага, удакладняецца, ці няма каранціну па грыпе, ветранай воспе, ратавіруснай інфекцыі і інш. у дашкольнай або агульнаадукацыйнай установе, якую наведвае дзіця. Напярэдадні правядзення тэстаў інфармуюцца бацькі або апекуны дзіцяці.

«Колькі раз у год робіцца спроба Манту або дыяскінтэст?»

Адзін раз у год. Калі дзеці пражываюць у сям'і, дзе ёсць хворы на туберкулёз – двойчы на год.

«Якія сімптомы могуць казаць пра тое, што ў дзіцяці, магчыма, развіваецца туберкулёз? На што трэба звяртаць увагу?»

У пацыентаў з вельмі слабым імунітэтам туберкулёз развіваецца востра і бурна. Гэта больш характэрна для вострай прагрэсуючай формы туберкулёзу лёгкіх. Зрэшты, такія выпадкі рэдкія. Як правіла, туберкулёз развіваецца павольна і непрыкметна, практычна бессімптомна, чым ён і небяспечны.

 
Жанна Крывашэева
Галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі БДМУ, к.м.н.
Першымі сімптомамі туберкулёзу могуць быць прыкметы інтаксікацыі. Напрыклад, дзіця стала горш есці, у яго нязначна павышана тэмпература цела, ён бледны і млявы, шмат спіць. У некаторых выпадках з'яўляецца сухі, працяглы і, на першы погляд, беспадстаўны кашаль. Варта звярнуць увагу на вагу дзіцяці: есць, як і раней, але стаў «раставаць на вачах». Часам пахудзенне з'яўляецца адзіным сімптомам туберкулёзу.

Калі развіваецца пазалёгачны туберкулёз, дыягностыка некалькі ўскладняецца. Як правіла, такіх пацыентаў абследуе некалькі спецыялістаў.

 
Жанна Крывашэева
Галоўны пазаштатны фтызіяпедыятр Міністэрства аховы здароўя, дацэнт кафедры фтызіяпульманалогіі БДМУ, к.м.н.
У нас нядаўна праходзіў лячэнне пацыент з туберкулёзам вуха. У дзіцяці быў працяглы гнойны рэцыдывуючы атыт. Лячэнне па профілі эфекту не давала. Было вырашана праверыць яго на туберкулёз. Адначасова высвятлілася, што ў хлопчыка на туберкулёз хворы адзін з блізкіх сваякоў. Адбылося заражэнне і хвароба «стрэліла» у самае слабое месца – вуха. Цяпер юны пацыент паспяхова завяршыў лячэнне.

«Ці можа дрэнная рэакцыя на пробу Манту перадавацца ў спадчыну? Напрыклад, у мужа ў дзяцінстве заўсёды была дрэнная проба Манту, не раз ездзілі ў туберкулёзны дыспансер на кансультацыю. Зараз у дачкі аналагічная сітуацыя... дзіцяці 5 гадоў».

У спадчыну «дрэнная» рэакцыя на дыягнастычныя тэсты не перадаецца. Станоўчая проба Манту азначае, што дзіця ў нейкі момант сустрэлася з інфекцыяй і яго імунітэт «спрацаваў» адэкватна. Станоўчая проба Манту – гэта адказ імуннай сістэмы, якая добра функцыянуе, і на нядаўна праведзеную прышчэпку ад туберкулёзу.

Кожны чалавек у нейкі перыяд свайго жыцця сустрэнецца з мікабактэрыяй туберкулёзу, а захварэюць толькі 5-10% людзей.

«Ці могуць даросламу чалавеку паставіць дыяскінтэст? У якіх выпадках і якія могуць быць пабочныя рэакцыі?»

Даросламу чалавеку могуць паставіць дыяскінтэст пры падазрэнні на актыўны туберкулёз.

Што тычыцца пабочных рэакцый, то яны развіваюцца вельмі рэдка і могуць праяўляцца павышэннем тэмпературы цела, ацёкам рукі, высыпаннямі на целе, пагаршэннем агульнага самаадчування. А вось вялікае ўшчыльненне, інфільтрацыя, везікула (пузырок) у месцы ін'екцыі, сверб у вобласці ўколу – нармальная рэакцыя інфіцыраванага ці ўжо хворага на туберкулёз чалавека.

«Калі ёсць хранічнае захворванне, ці можа яно паўплываць на вынікі дыяскінтэсту або пробы Манту?»

У цэлым хранічнае захворванне, якое не лячылася прэпаратамі, якія аказваюць прыгнячальны ўплыў на імунную сістэму, не можа ў значнай меры паўплываць на вынікі дыягнастычных тэстаў.

Рэакцыя арганізма на пробу Манту або дыяскінтэст можа быць памылковаадмоўная ў выпадку, калі чалавек працяглы час прымаў гарманальныя прэпараты (глюкакартыкастэроіды). Напрыклад, з-за хранічнага захворвання нырак ці бранхіяльнай астмы. Пры працяглым лячэнні гэтымі лекавымі сродкамі вынікі дыягнастычных тэстаў будуць адмоўнымі. Як правіла, пасля правядзення такой тэрапіі пажадана, каб прайшло хаця б паўгода, перш чым будзе пастаўлены скурны дыягнастычны тэст на туберкулёз.

105 0 32

1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (Пока оценок нет)

Каб перайсці да абмеркавання, выканайце уваход або зарэгіструйцеся

Наверх