10 Снежня

Гепатыт С: скрынінг і лячэнне

Жыццё з анкалогіяй
72 0 28
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

У шэрагу найбольш распаўсюджаных і добра вывучаных вірусных гепатытаў самымі небяспечнымі з'яўляюцца гепатыты В і С. Гэта звязана з высокім узроўнем хранізацыі інфекцыі і, як следства, развіццём ускладненняў, якія пагражаюць жыццю, як цыроз і рак печані. Дзякуючы дзяржаўнай праграме вакцынацыі рызыка інфіцыравання вірусам гепатыту В у нашай краіне практычна зведзены да нуля. Затое распаўсюджанасць гепатыту С да гэтага часу з'яўляецца адной з асноўных праблем не толькі для Беларусі, але і для ўсёй сусветнай аховы здароўя.

Сучасныя лекавыя сродкі дазваляюць цалкам вылечваць інфекцыю. Але асаблівасць развіцця хваробы і, часцяком, бессімптомнае яе цячэнне прыводзяць да таго, што ў поле зроку інфекцыяністаў і гепатолагаў чалавек трапляе на стадыі ўскладненняў, якія ўжо развіліся. Супраць іх супрацьвірусныя прэпараты, на жаль, бяссільныя.

Прынцыповай важнасці скрынінгавых абследаванняў і сучасным магчымасцям лячэння віруса гепатыту С прысвечана наша гутарка з прафесарам кафедры інфекцыйных хвароб Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, доктарам медыцынскіх навук Сяргеем Жаваранкам.

Актуальнасць скрынінгу на вірус гепатыту С

У 2015 годзе Сусветная арганізацыя аховы здароўя распрацавала і запусціла ў дзеянне глабальную стратэгію, паставіўшы перад сабой грандыёзную мэту па элімінацыі віруса гепатыту С да 2030 года. У ліку іншых краін Беларусь актыўна ўключылася ў праграму.

Асаблівая актуальнасць стратэгіі і яе чаканая эфектыўнасць абумоўлены наступнымі прычынамі:

  • няма сумненняў у цяжары захворвання і яго наступстваў. Так, інфекцыйныя паражэнні печані займаюць 7-е месца сярод прычын смяротнасці ў свеце. У 2017 годзе ад вірусных гепатытаў памерлі 1,34 мільёна чалавек. У 96% выпадкаў прычынай гібелі сталі ўскладненні вірусаў гепатыту В і С (цыроз і рак печані);
  • з'яўленне на рынку сучасных высокаэфектыўных прэпаратаў для лячэння віруснага гепатыту С надало глабальны імпульс для спынення распаўсюджвання інфекцыі і яе элімінацыі;
  • усё большая колькасць краін распрацоўваюць і прымаюць нацыянальныя планы і стратэгіі па прадухіленні распаўсюджвання вірусных гепатытаў. У Еўрапейскім рэгіёне ўжо зараз нацыянальныя праграмы дзейнічаюць у 22 краінах, яшчэ ў 14 ідзе актыўная праца па іх распрацоўцы.

Паколькі на сёння няма эфектыўнай вакцыны супраць віруса гепатыту С, адным з асноўных фактараў па спыненні распаўсюджвання інфекцыі з'яўляюцца скрынінгавыя абследаванні. Ранняе выяўленне інфекцыі дазваляе прадухіліць яе хранізацыю і пазбегнуць ускладненняў.

Зараз у Беларусі абавязковае абследаванне на наяўнасць віруса гепатыту С паказана:

  • цяжарным жанчынам;
  • прызыўнікам тэрміновай службы;
  • пацыентам перад маючай адбыцца аперацыяй;
  • спажыўцам ін'екцыйных наркотыкаў, якія знаходзяцца на наркалагічным уліку;
  • ВІЧ-інфіцыраваным і людзям з так званай ко-інфекцыяй;
  • у выпадку выяўлення любых зменаў з боку печані пры іншых абследаваннях (УГД, біяхімічны аналіз крыві і г.д.).
 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, д.м.н.
У адпаведнасці з рэкамендацыямі СААЗ, якіх прытрымліваецца і наша краіна, рэгулярна здаваць аналіз на гепатыт С неабходна людзям, якія практыкуюць рызыкоўныя формы паводзінаў (незарэгістраваныя спажыўцы ін'екцыйных наркотыкаў; людзі, якія маюць неабароненыя палавыя кантакты і вялікую колькасць сэксуальных партнёраў); мужчынам, якія маюць сэкс з мужчынамі, а таксама тым, хто падвяргаецца такім касметычным працэдурам, як пірсінг, нанясенне татуіровак.

Каб прайсці абследаванне на гепатыт С, варта звярнуцца да тэрапеўта або інфекцыяніста ў паліклініку па месцы жыхарства. Таксама аналіз можна здаць ананімна на платнай аснове ў медыцынскіх установах дзяржаўнай і прыватнай формы ўласнасці. У залежнасці ад метадаў лабараторнай дыягностыкі кошт аналізу можа вар'іравацца ад 3,5 да 30 рублёў.

Лячэнне гепатыту С

На сёння эфектыўнасць лячэння ад віруснага гепатыту С блізкая да 100-працэнтнай. Але так было не заўсёды.

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, д.м.н.
Раней гепатыт С лячылі пераважна інтэрферонамі, потым узмацнілі тэрапію, дадаўшы рыбавірын. Лячэнне было вельмі доўгім і далёка не заўсёды паспяховым, суправаджалася вялікай колькасцю пабочных эфектаў, цяжка пераносілася і не гарантавала адсутнасці ўскладненняў. Пры гэтым лекавыя прэпараты каштавалі вельмі дорага – кошт курса лячэння мог дасягаць 15 тысяч долараў. Але гэта не толькі ў Беларусі, так было ва ўсім свеце.

Напрыканцы 2014 года на сусветны фармацэўтычны рынак прыйшлі лекавыя сродкі апошняга пакалення – так званыя прэпараты прамога супрацьвіруснага дзеяння (ПППД). І яны сапраўды сталі прарывам у лячэнні гепатыту С. Адзіная загваздка – іх беспрэцэдэнтна высокі кошт. Напрыклад, у ЗША 12-тыднёвы курс лячэння ад віруснага гепатыту С арыгінальным прэпаратам каштуе каля 84 тысяч долараў.

Адной з магчымасцяў зніжэння цаны на лекі і, адпаведна, больш шырокай даступнасцю лячэння інфекцыі СААЗ прызнала вытворчасць джэнерыкаў (прэпаратаў, вырабленых па ліцэнзіі арыгінальнага вытворцы).

Кошт прэпаратаў, якія выпускаюцца беларускімі вытворцамі, у дзясяткі разоў ніжэй за арыгінальныя (ад 200 да 412 беларускіх рублёў за ўпакоўку), а эфектыўнасць усё тая ж – 96%-100%.

Зараз праходзіць рэгістрацыю інавацыйны пангенатыпны лекавы сродак з даказанай эфектыўнасцю ў пацыентаў з 1-6 генатыпаў.

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, д.м.н.
Напачатку 2018 года Міністэрства аховы здароўя Беларусі запусціла пілотную праграму па бясплатным забеспячэнні прэпаратамі для лячэння хранічнага гепатыту С дарослых. У яе былі ўключаны 2000 чалавек. Гэта тыя людзі, у якіх захворванне звязана з высокай рызыкай пераходу ў дэкампенсаваную форму. Вынік праграмы цалкам даказаў яе эфектыўнасць – не вызначаная вірусная нагрузка была ўстаноўлена ў 96% выпадкаў. У наступны этап праграмы плануецца ўключыць 4000 чалавек з хранічным гепатытам С.

У першую чаргу забеспячэннем курсу ПППД для лячэння гепатыту С за кошт бюджэтных сродкаў падлягаюць пацыенты:

  • з пачатковай або прасунутай стадыяй фіброзу і/або цырозу печані,
  • з ко-інфекцыяй (гепатытам В і/або ВІЧ),
  • перад трансплантацыяй важкіх органаў або пасля яе, але з вызначанай віруснай нагрузкай.

А таксама:

  • інфіцыраваныя жанчыны, якія плануюць цяжарнасць метадам ЭКА,
  • медыцынскія работнікі, захворванне якіх выклікана выкананнем прафесійных абавязкаў.
 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, д.м.н.
Асабіста я хацеў бы, каб у праграму ўключылі наогул усіх жанчын дзетароднага ўзросту з хранічнай формай гепатыту С, паколькі рызыка перадачы віруса ад маці да дзіцяці ўсё ж прысутнічае. А Сусветная арганізацыя аховы здароўя цяпер узважвае ўсе «за» і «супраць», каб рэкамендаваць абавязковае лячэнне ўсіх пацыентаў, старэйшых за 12 гадоў, з хранічнай формай гепатыту С. У Беларусі такая перспектыва таксама разглядаецца, таму што скрынінг і лячэнне віруснага гепатыту С на дадзены момант самы дзейсны спосаб дамагчыся элімінацыі віруса.

У той жа час гепатыт С – паталогія, якая патрабуе павышанай увагі нават пасля пройдзенага курсу лячэння, папярэджвае наш эксперт. У першую чаргу, нельга абмяжоўвацца толькі медыцынскімі пратаколамі, якія прадугледжваюць 3-х ці 6-месячны курс лячэння.

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, д.м.н.
Для таго, каб пераканацца ў поўнай адсутнасці віруса ў арганізме, неабходна правядзенне паўторнага абследавання высокаадчувальнымі тэстамі за 1 месяц да заканчэння медыкаментознай тэрапіі. А пацыенты для ранняй дыягностыкі магчымага першаснага раку печані на фоне раней перанесенага і вылечанага віруснага гепатыту С маюць патрэбу ў далейшым штогадовым назіранні і УГД-кантролі.
72 0 28

1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (Пока оценок нет)
Член Беларускага саюза журналістаў. Лаўрэат прэміі Беларускага саюза журналістаў.

Каб перайсці да абмеркавання, выканайце уваход або зарэгіструйцеся

Наверх