29 Кастрычніка

Хатні догляд пасля інсульту: купляем шарыкі і прыгадваем Барто

Трывожны сімптом
167 0 79
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Аднаўляць родных пасля інсульту – нялёгкая праца: яны становяцца як дзеці, якіх трэба зноўку вучыць гаварыць, хадзіць, есці. Але калі правільна арганізаваць догляд і даць сабе патрэбную псіхалагічную ўстаноўку, усё атрымаецца. Як гэта зрабіць, распавяла Таццяна Лысова – галоўны спецыяліст Мінскай гарадской арганізацыі Беларускага Таварыства Чырвонага Крыжа (БТЧК), якая адказвае за медыка-сацыяльную службу.

Пра што паклапаціцца загадзя?

– Сям'і трэба рыхтавацца яшчэ да выпіскі роднага з бальніцы, – кажа эксперт. – Для пачатку абсталюйце месца для падапечнага. Паглядзіце, куды лепей паставіць ложак і прыложкавую тумбачку, каб і вам, і яму было зручна. Калі ў чалавека не рухаецца левая рука, тумбачка павінна стаяць справа – так, каб чалавек мог дацягнуцца да прадметаў на ёй.

Кровать после инсульта

Падыдзіце ў бальніцы да ўрача і даведайцеся, якія прэпараты павінны быць дома да моманту выпіскі пацыента. Калі чалавек выпісваецца, напрыклад, у пятніцу, яму неабходна працягваць прымаць лекі і ў суботу, і ў нядзелю. Чакаць ўчастковага ўрача да панядзелка няправільна.

Пастаянны прыём прэпаратаў – адно з асноўных правілаў рэабілітацыі і аднаўлення. Спіс будзе паказаны ў эпікрызе. Трэба быць гатовым да таго, што лекаў можа быць шмат.

– Таму па першым часе родным лепш кантраляваць працэс прыёму лекаў. Рэкамендую набыць таблетніцу, у якой можна раскласці прэпараты на тыдзень. Лепей, каб за гэта адказваў хтосьці адзін у сям'і, – раіць Таццяна Лысова.

Загадзя варта набыць па неабходнасці памперсы, вільготныя сурвэткі, крэмы для скуры – яны спатрэбяцца для гігіенічных працэдур.

Калі чалавек перанёс шырокі інсульт і ён маларухомы, мае сэнс набыць супрацьпролежневую сістэму.

Противопролежневая система

Неабходна, каб у доме быў танометр. Ціск давядзецца кантраляваць.

Як пазбегнуць пнеўманіі?

У маларухомага або паралізаванага ў выніку інсульту чалавека ёсць рызыка развіцця застойнай і аспірацыйнай пнеўманій.

– Аспірацыйная пнеўманія можа ўзнікнуць у чалавека, калі ён увесь час ляжыць, есць у становішчы лежачы, пры гэтым часта папярхаецца і не можа прадуктыўна адкашляцца, – тлумачыць Таццяна Лысова. – У гэтым выпадку можа дапамагчы масаж па задняй паверхні грудной клеткі і прэпараты для адыходжання макроты па прызначэнні доктара. Заўсёды глядзіце, ці праглынуў чалавек ежу да канца. Людзі пасля інсульту, бывае, не адчуваюць, што нешта засталося пад языком ці за шчокамі, у тым ліку і таблеткі.

Лепшая прафілактыка застойнай пнеўманіі і пролежняў – змена становішча цела кожныя дзве гадзіны.

Таксама дапамогуць дыхальныя практыкаванні. Асноўнае ў прафілактыцы – паўнавартасны ўдых і выдых. Можна спрабаваць надзімаць паветраныя шары. Я прапаную ўзяць пластыкавую бутэльку, напоўніць яе на 2/3 вадой, і няхай чалавек выдыхае туды паветра праз трубачку. Гэта не так цяжка, як надзімаць шарык. Зрабіўшы поўны выдых, чалавек удыхне «на поўныя грудзі». Такую зарадку можна рабіць па 5 хвілін 3-4 разы на дзень ці колькі чалавек зможа. Галоўнае, каб гэта не выклікала дыскамфорту і галавакружэння.

Дыхательные упражнения

Ці ўсім патрэбны супрацьпролежневы матрац?

Па словах эксперта, супрацьпролежневая сістэма патрэбна толькі тым, хто знаходзіцца 24 гадзіны ў ложку і не можа рухацца самастойна, і калі сваякі не могуць кантраляваць змену становішча цела кожныя 2 гадзіны.

У маёй практыцы былі родзічы, якія заводзілі будзільнік і кожныя дзве гадзіны, нават ноччу, пераварочвалі сваіх хворых членаў сям'і. Гэта якасны, але знясільваючы догляд. Супрацьпролежневая сістэма тут можа дапамагчы.

Як пазбегнуць трамбозу?

– Каб не дапусціць ацёкаў ніжніх канечнасцяў і трамбозу, ногі павінны быць у цяпле, шкарпэткі на падапечным – без рызінак. Альбо можна разрэзаць рызінку нажніцамі спераду, – кажа Таццяна Лысова. – Калі чалавек сядзіць, ногі павінны знаходзіцца ва ўзвышаным становішчы. Бывае, родныя пасадзяць падапечнага раніцай ля тэлевізара, і ён сядзіць так да вечара, а ногі ацякаюць і ператвараюцца ў «калоды».

Зняць ацёкі дапаможа лёгкі лімфадрэнажны масаж ног: мяккія пагладжваючыя рухі зверху ўніз да пальчыкаў і назад уверх, грэючы і размінаючы азызласць цяплом сваіх рук. Пры гэтым можна выкарыстоўваць дзіцячы алей, ён не закаркоўвае поры, добра ўвільгатняе скуру.

Массаж после инсульта

Як нармалізаваць страваванне?

– Часта першая скарга, якую я чую, наведваючы падапечных, – млоснасць і ваніты. Пачынаю высвятляць у родзічаў: калі ў хворага быў у апошні раз стул. Яны адказваюць: «Даўно. Дык ён і не есць нічога: дзве лыжкі булёну, ёгурт, палову апельсіна... » Але ж усе, акрамя вады, – ежа, нават гарбата. І ўсё гэта назапашваецца ў кішэчніку. А родныя яшчэ любяць шчыльна накарміць хворага з добрых памкненняў. Але ляжачы чалавек не марнуе шмат энергіі, таму яму і ежы трэба значна менш.

Не перакормлівайце! Ежа назапашваецца, і калі не выходзіць натуральным чынам, пачынаецца млоснасць і нават ваніты. Стул павінен быць штодня. Таму не забывайцеся пра прафілактыку запораў. Як правіла, такім пацыентам прызначаюць лактулозу – мяккі калаўтваральны сродак, які не дае калавым масам спрэсавацца ў пробку, паляпшае перыстальтыку кішэчніка. Таксама дапамагае масаж: селі з падапечным побач, размаўляеце і масажыруеце яму жывот вакол пупка па гадзіннікавай стрэлцы. Гэта, дарэчы, ён можа рабіць і сам здаровай рукой.

Кормление после инсульта

У рацыёне чалавека пасля інсульту павінна быць больш клятчаткі. Яе можна, напрыклад, дадаць у ранішнюю аўсяную кашу. Пазбягайце прадуктаў, якія выклікаюць уздуцце. Не свежым цёплым хлебам частуйце, а грэнкай, да прыкладу.

Ці абавязкова здрабняць ежу ў блэндары?

Калі няма праблем з глытаннем і жаваннем, дык у гэтым няма неабходнасці, лічыць эксперт.

Блэндар замяняе механічную перапрацоўку ежы, гэта значыць, вы «пражоўваеце» ежу за падапечнага, што не заўсёды добра. Калі чалавек жуе, у яго выпрацоўваецца сліна і страўнікавы сок. Здрабняць ежу можна тады, калі ў падапечнага няма зубоў ці ёсць рызыка аспірацыйнай пнеўманіі. Часта родныя перамолваюць ежу, таму што гэта зручней для іх: так хворы паесць хутчэй. Гэта няправільна. Чалавек павінен есці ў зручным для яго тэмпе і звыклую яму ежу.

Якія практыкаванні рабіць?

Людзям пасля інсульту можна ўкладаць у пашкоджаную руку гумавы калючы мячык, карабок, эспандэр, мяккую цацку з напаўняльнікам – каб ён размінаў іх , і рука не забывалася на звыклыя рухі. Дробная маторыка таксама стымулюе мазгавую актыўнасць.

Можна прапанаваць падапечнаму варыянты дзейнасці: камусьці спадабаецца збіраць пазлы або пірамідку, камусьці – выкладваць мазаіку.

После инсульта

У цэлым, для інсультных хворых існуюць спецыяльныя практыкаванні. Таму звяртайцеся да рэабілітолага і інструктара ЛФК у паліклініцы. Яны павінны падказаць вам, што і ў якой колькасці здольны рабіць падапечны і як вы можаце яму ў гэтым дапамагчы.

Як аднаўляць маўленне?

У гэтым павінны дапамагаць прафесійныя лагапеды. Родныя ж могуць прасіць падапечных зноўку вучыць дзіцячыя вершыкі і расказваць іх. Кожны дзень – новы верш. Гэта добрая трэніроўка для памяці і маўлення, – раіць Таццяна Лысова.

Як правільна стасавацца?

– Назапашвайце цярпенне. Памятайце, што за чалавека часам «кажа хвароба», а не ён, – акцэнтуе ўвагу Таццяна Лысова. – Цяжка быць бездапаможным, ніхто спецыяльна не хоча крыўдзіць блізкіх.

Калі зусім няма паразумення, тады трэба звярнуцца да псіхолага. Бывае, старонніх людзей падапечныя слухаюцца лепей і аднаўленне ідзе хутчэй.

Галоўнае – не замкнуцца ў праблеме. Нядаўна мне патэлефанавала жанчына і кажа: «Я да вас звяртаюся, бо людзі сказалі – прасі дапамогі ва ЎСІХ!». Гэтая жанчына так і робіць. У выніку даглядаць састарэлых хворых бацькоў ёй дапамагаюць медперсанал паліклінікі, Чырвонага Крыжа, хоспіс, а ў выхадныя – сядзелка. І гэта правільна: тым, хто даглядае, трэба разлічваць свае сілы. Сёння маса магчымасцяў: бальніцы сястрынскага догляду, тэрытарыяльныя цэнтры сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва, паліклінікі, грамадскія арганізацыі.

Гіперапека не патрэбная. «Татачка, ляжы, я табе вады падам», – няправільная фраза. Усё, што хворы можа рабіць сам, ён і павінен рабіць сам. Шкадаваць тут не трэба, інакш хворыя залежваюцца, іх мышцы атрафуюцца, яны пачынаюць злоўжываць вашым клопатам, капрызіць. Лепей гаварыць так: «Я табе дапамагу, пакажу, нагадаю і навучу, як гэта зрабіць, але рабіць павінен ты сам».

Як пазбегнуць рэцыдыву?

Уважліва чытайце эпікрыз: там пазначана, калі неабходны кантрольны агляд урачоў, як правіла, тэрапеўта і неўролага, – кажа спецыяліст БТЧК. – Ва ўрачоў тысячы хворых, таму гэта ваш клопат – своечасова іх запрасіць або прыйсці на прыём. Цеснае супрацоўніцтва з медыкамі дапаможа ў аднаўленні. Прадумайце, як дапамагчы падапечнаму пазбавіцца ад курэння і алкаголю – фактараў рызыкі, арганізаваць здаровае харчаванне.

Мой вопыт кажа, што хутчэй аднаўляецца той, хто гэтага жадае. Сіла думкі, устаноўка «Я павінен хутчэй стаць на ногі» робяць часам немагчымае.

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

167 0 79

Журналіст

Каб перайсці да абмеркавання, выканайце уваход або зарэгіструйцеся

Наверх