4 Красавіка
04.04.2018

Нельга ўспомніць. Дэменцыя. Частка 1.

logo
Трывожны сімптом
84 0 30
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Адно з самых распаўсюджаных цяжкіх захворванняў галаўнога мозгу – дэменцыя (прыдуркаватасць). Часцей за ўсё хвароба дыягнастуецца ў пажылых людзей, а рызыка яе развіцця павялічваецца з узростам. Напрыклад, у 65 гадоў прыкладна ў 5% людзей ёсць тыя ці іншыя праявы дэменцыі. Сярод 90-гадовых гэты паказчык складае 20 і больш працэнтащ. Дэменцыя – хвароба, якая практычна не паддаецца лячэнню. Пры цяжкіх формах захворванне робіць чалавека абсалютна бездапаможным і можа стаць прычынай смерці.

Па дадзеных экспертаў Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, у свеце каля 50 млн. чалавек пакутуюць ад дэменцыі. Штогод рэгіструецца амаль 10 млн. новых выпадкаў гэтага захворвання.

Якія прычыны прыводзяць да развіцця дэменцыі і як не прапусціць першыя сімптомы журналісту партала 24health.by распавяла загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра псіхічнага здароўя Святлана Занская.

Дэменцыя з латыні значыць «прыдуркаватасць»

Дэменцыя – гэта набытыя ў выніку захворвання або пашкоджання галаўнога мозгу кагнітыўныя (пазнавальныя) парушэнні: дэградацыя мыслення, памяці і паводзін. Губляюцца побытавыя і прафесійныя навыкі, згасаюць інтарэсы, у чалавека знікае здольнасць лагічна думаць. У цяжкіх выпадках пацыент не ўсведамляе, што з ім адбываецца, дзе ён знаходзіцца і нікога не пазнае.

Святлана Занская
Загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення РНПЦ псіхічнага здароўя
Пры дэменцыі парушаюцца вышэйшыя коркавыя функцыі, у тым ліку памяць, мысленне, арыенціроўка, разуменне, лік, здольнасць да навучання, мова і меркаванні. Парушэнні памяці выяўляюцца ў няздольнасці да запамінання новай інфармацыі, у больш цяжкіх выпадках – у складанасці ўзнаўлення раней засвоенага матэрыялу. Разам з тым, свядомасць пацыента ясная.

Для пастаноўкі дакладнага дыягназу «дэменцыя» падобныя парушэнні павінны назірацца не менш як 6 месяцаў. У некаторых выпадках магчымы і больш прагрэсіўны пачатак хваробы. Пры дыягностыцы захворвання могуць улічвацца і дадатковыя прыкметы дэменцыі: трызненне, галюцынацыі і дэпрэсія.

Святлана Занская
Загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення РНПЦ псіхічнага здароўя
Пры некаторых варыянтах дэменцыі ў чалавека можа быць захавана памяць і інтэлектуальныя здольнасці, а змены ў асноўным датычацца паводзінаў і асобасных рыс характару: ён становіцца раздражняльным, панурым, грубым, агрэсіўным. У такіх пацыентаў сціраюцца этычныя нормы паводзін.

Прычыны дэменцыі

Механізмы, якія запускаюць у арганізме развіццё дэменцыі, розныя. Прывесці да прыдуркаватасці могуць «ціхія» бессімптомныя эмбалічныя інфаркты мозгу, якія да пэўнага моманту ніяк сябе не выяўляюць. Акрамя гэтага, захворванню спрыяе:

  • працяглы прыём некаторых лекавых сродкаў (бензадыязепінаў (транквілізатараў), некаторых супрацьалергічных прэпаратаў);
  • дэфіцыт вітамінаў В1, В6 і В12, фоліевай кіслаты;
  • метабалічны дысбаланс (парушэнне абмену рэчываў) у выніку захворванняў нырак і печані.

Дэменцыя можа таксама развіцца на фоне эндакрыннай і сасудзістай паталогій, дэпрэсіі, інфекцый (сіфіліс, ВІЧ, энцэфаліты, менінгіты), чэрапна-мазгавых траўмаў, пухлін галаўнога мозгу, алкагалізму і наркаманіі.

Святлана Занская
Загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення РНПЦ псіхічнага здароўя
Дэменцыя ўяўляе сабой поліэтыалагічны (шматпрычынны) сіндром, які развіваецца пры розных захворваннях галаўнога мозгу. Акрамя гэтага, існуе каля 100 розных хвароб, якія могуць суправаджацца дэменцыяй. Разам з тым, безумоўнымі «лідарамі» ў гэтым спісе з'яўляюцца хвароба Альцгеймера і цэрэбраваскулярныя (сасудзістыя) захворванні.

Сярод усіх прычын на долю хваробы Альцгеймера прыпадае прыкладна 60-70% усіх выпадкаў прыдуркаватасці. На другім месцы - сасудзістая дэменцыя - каля 20% усіх выпадкаў.

Верагоднасць развіцця дэменцыі ўзрастае пры:

  • наяўнасці сваякоў, якія пакутуюць ад гэтага захворвання, асабліва калі яно выявілася ва ўзросце да 65 гадоў;
  • цукровым дыябеце;
  • атлусценні;
  • адсутнасці інтэлектуальнай дзейнасці на працягу жыцця.

Умоўна дэменцыю можна падзяліць на тры тыпы:

  • Альцгеймеаўскі або атрафічны тып. У яго аснове ляжаць дэгенератыўныя змены ў нервовай сістэме, якія прыводзяць да разбурэння кары галаўнога мозгу.
  • Сасудзісты тып. З'яўляецца другасным захворваннем на фоне парушэнняў у сістэме кровазвароту галаўнога мозгу (артэрыяльнай гіпертэнзіі, атэрасклерозу і інсультаў).
  • Змешаны тып. Могуць прысутнічаць прыкметы як атрафічнай, так і сасудзістай дэменцыі.
Святлана Занская
Загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення РНПЦ псіхічнага здароўя
Клінічная карціна дэменцыі залежыць ад назалагічнай формы, якая ляжыць у яе аснове. Адрозненні найбольш прыкметныя на стадыі лёгкай і ўмеранай дэменцыі, у той час як пры цяжкай стадыі захворвання яны могуць сцірацца з-за выяўленасці парушэнняў і цяжкасцей кантакту з хворым, якія не дазваляюць правесці тонкі і якасны аналіз наяўных расстройстваў.

Ступені захворвання

Важным крытэрыем дыягностыкі дэменцыі з'яўляецца дэзадаптацыя ў паўсядзённым жыцці. Ступень дэзадаптацыі можа быць рознай. Вылучаюць тры ступені захворвання: лёгкую, ўмераную і цяжкую.

Лёгкая ступень дэменцыі. Зніжаецца сацыяльная актыўнасць чалавека, яму становіцца цяжка кантактаваць з людзьмі. Разам з тым, чалавек разумее, што ён хворы.

 

Святлана Занская
Загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення РНПЦ псіхічнага здароўя
Парушаны найбольш складаныя віды дзейнасці, такія як праца, сацыяльная актыўнасць, захапленні і хобі. У межах уласнага дома чалавек застаецца цалкам адаптаваным, можа сябе абслужыць. Такія пацыенты рэдка маюць патрэбу ў дапамозе і могуць быць прадастаўлены сабе большую частку дня.

Умераная дэменцыя характарызуецца з'яўленнем цяжкасцей у межах уласнага дома. У хворага выяўляюцца больш грубыя парушэнні інтэлекту, зніжаецца здольнасць крытычна ставіцца да свайго стану.

Святлана Занская
Загадчыца 13 псіхіятрычнага аддзялення РНПЦ псіхічнага здароўя
Губляюцца навыкі карыстання бытавой тэхнікай: кухоннай плітой, тэлевізарам, тэлефонам, дзвярным замком. Самаабслугоўванне звычайна не парушана, аднак пацыенты часта маюць патрэбу ў падказках і напамінах, таму могуць быць прадастаўлены самі сабе толькі непрацяглы час.

Пра цяжкую дэменцыю кажа фарміраванне пастаяннай залежнасці ад чужой дапамогі. Пацыенты не могуць абслужыць сябе, самастойна апранацца, прымаць ежу, выконваць гігіенічныя працэдуры, перастаюць пазнаваць родных і блізкіх.

На жаль, дэменцыя мае схільнасць да прагрэсавання. Пры лячэнні захворвання можна весці гаворку толькі аб запаволенні працэсу, зняцці сімптомаў, асобаснай і сацыяльнай адаптацыі, паляпшэнні якасці жыцця хворага чалавека.

Сем трывожных прыкмет хваробы

Калі вы заўважылі ў сваіх блізкіх наступныя сем прыкмет, то варта звярнуцца да спецыяліста: урача агульнай практыкі, неўролага ці псіхіятра

1. Адно і тое ж пытанне задаецца зноў і зноў.

2. Паўтарэнне аднаго і таго ж аповеду зноў і зноў.

3. Забыццё простых і звыклых побытавых навыкаў або відаў дзейнасці, якія раней выконваліся без цяжкасці. Напрыклад, як прыгатаваць ежу або зрабіць дробны рамонт адзення.

4. Страта ўмення аплачваць рахункі за камунальныя плацяжы.

5. З'яўленне здольнасці згубіцца ў звыклым асяроддзі ці не знаходзіць у сваім доме звыклыя побытавыя прадметы.

6. Грэбаванне гігіенай – адмова прымаць водныя працэдуры ці ж пастаяннае нашэнне чалавекам аднаго і таго ж адзення. Пры гэтым ён можа сцвярджаць, што рэгулярна прымае душ або ванну, а яго вопратка свежая і чыстая.

7. Перакладанне на кагосьці іншага прыняцця любых рашэнняў або прадстаўлення адказаў на пытанні, што раней рабілася самастойна.

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

84 0 30

Наверх